| Fox 22 | |
Onderhoud van een polyester zeilbootEen gloednieuwe boot ziet er prachtig en schitterend uit, maar is tegelijk ook kwetsbaar. Het ooit zo mooi glimmende lakwerk of polyester blijkt na één of meerdere vaarseizoenen toch wel veel glans te hebben verloren. Dat heeft een oorzaak. Een boot heeft flink te lijden onder de weersomstandigheden. Zure regen en zon doen dagelijks een aanval op de lak, gelcoat, (roestvrij)staal, het leer, zeilen, kunststof, rubber en vinyl. Goed onderhoud van een boot is dus noodzakelijk, ongeacht het materiaal. Agenda:In dit hoofdstuk worden achtereenvolgens de volgende onderwerpen behandelt:
Het zeil is de voortstuwingsbron van de boot dus moet er uiterst voorzichtig mee worden omgesprongen. Jachtzeilen, bootkappen, tenten en dergelijke hebben nogal wat te verduren van zand en zout, maar ook van atmosferisch vuil, spinnen, vogelpoep, vliegjes, algen en andere agressieve vervuiling. Spoel het zeil schoon met zoet water als er op zout water is gezeild of als er vuil opzit. Wacht hier nooit mee tot alles opgedroogd is, want dan krijg je het er niet meer af. Hoe voorkom je slijtage van de zeilen?
Zand- of kleideeltjes gaan tussen de vezels van het zeildoek zitten en werken als schuurpapier bij het bewegen van het zeil. Druk alle opvarenden op het hart om nooit op de zeilen te gaan staan (ook om uitglijden te voorkomen en laminaat kan hierdoor breken) en voer een streng anti-modder-beleid. Als er toch vuil aan de zeilen is gekomen, spoel dit dan direct af met een paar flinke putsen water en een stevige borstel. UV-straling:Ook de UV-straling in zonlicht vormt een bedreiging voor onze zeilen. UV-straling op de zeilen is moeilijk te voorkomen. Dat zou er op neer komen dat we door vooral 's nachts en bij slecht weer zeilen en overdag en bij zonneschijn de huiken en hoezen er goed op te houden. Dat is nou ook weer niet de bedoeling. Wat gebeurt er eigenlijk met de zeilen als ze langdurig aan UV-straling worden blootgesteld?
Indien er goed op de zeilen wordt gepast gaan ze met gemak 10 tot 15 jaar mee. Is dit niet het geval en worden ze onbeschermd gelaten, dan is het met ca. 4 tot 5 jaar 'einde oefening'. Wat kan ik hier dan aan doen? Zorg er altijd voor dat zeilen niet langer dan nodig aan de zon worden blootgesteld! Na 100 zonuren verliest Dacron ongeveer 25% van zijn aanvangssterkte. De Fox 22 heeft de mogelijkheid tot UV stroken op de rolfok. In opgerolde toestand worden de UV stralen van de zon gekeerd. Maar ook hier zou een rolfokhoes een goede optie zijn. Rolfokhoezen sluiten door middel van een lange ritssluiting van boven tot onder. Eenmaal helemaal gehesen, kunnen beide lijneinden tegelijkertijd worden aangetrokken totdat alle ruimte uit de hoes is. Controleer of de rolfokhoes goed strak zit, door voortdurend klapperen van de hoes kan schade ontstaan aan het zeil en zelfs lekkage veroorzaken bij de aansluiting van de voorstag op het dek. Laat de zeilen niet onnodig slaan en klapperen. Dit is zo'n beetje het slechtste wat een zeil kan overkomen doordat de coating er letterlijk af slaat. Hierdoor worden de doekeigenschappen nadelig beïnvloed. Een zeilmaker zei eens; “Je kunt beter een seizoen zeilen, dan je zeil een half uur in de wind laten klapperen”. Door de ‘zweepslagen’ waarmee het achterlijk uit elkaar geslagen wordt, rekken de garens waarmee het zeil gemaakt is. Dat komt de vorm van het zeil niet ten goede. Een wapperend en niet meer te trimmen achterlijk is het gevolg. Het grootste probleem van het vochtig opbergen van zeilen is dat de weekmakers verstikken. Weekmakers in een zeil zorgen ervoor dat de vezels niet spontaan breken en een bepaalde flexibiliteit hebben. TIPS voor een lange levensduur van de zeilen:
Hoe houd ik de buiskap netjes en schoon? De meeste geweven stoffen die gebruikt worden voor canvaswerk worden van acryl gemaakt zoals markilux of sunbrella en hebben een veel betere UV-resistentie dan andere geweven stoffen. Ook sommige kunststoffen zoals: stamoïd, vegonyl, bisonyl en atlantex bezitten deze eigenschappen. Als de buiskap eenmaal op de boot staat dan hoort bij het wekelijks onderhoud van de boot ook het schoonmaken van de bootkap. Dit doet u het beste met gewoon water en een microvezeldoek. Maak de kap geheel nat en veeg deze af met de doek en spoel goed na met schoon water. Zeildoek dat goed schoon gehouden wordt en 's winters droog wordt opgeborgen gaat zonder probleem 15 tot 20 jaar mee. Het zwakke punt aan iedere kap zijn de ramen. Het materiaal dat in de handel is om ramen van te maken is UV-gevoelig. Van een kap die dag in dag uit op de boot staat gaan de ramen zo'n 5 jaar mee. Dan komt er een moment waarna de ramen vrij snel mistig worden en moeten worden vervangen. Dit proces is niet te voorkomen. Het is trouwens een betrekkelijk eenvoudige klus voor een zeilmaker.
Wilt u de gok wagen om de buiskap zelf te reinigen, maak dan een warm bad met een beetje vloeibare groene biotex en een beetje soda. Laat de kap hier ca. 1 dag in weken (zo nu en dan heen en weer bewegen). Spoel de kap goed na met leidingwater en uw kap is weer schoon. Eigenlijk is er maar één remedie tegen schimmels die goed werkt, maar als nadeel heeft dat de kleur van de sprayhood kan verkleuren en de kap zal op de lange duur verharden en uiteindelijk kapot gaan. Dit middel zit in nagenoeg elke schimmelverwijderaar, natriumhypochloriet of wel huishoudbleek. Neem een mengverhouding van 1 op 10 liter water en breng dit aan op de schimmel, deze zal vanzelf verdwijnen. Nadat de schimmel is weggetrokken goed naspoelen met schoon water en een scheutje huishoudazijn. De azijn zorgt er voor dat het bleekproces stopt. Let op: probeer eerst op een onopvallende plek of de kap niet verkleurt voordat u de hele behandeling doet!
Onderhoud van een polyester boot:Plezierjachten vragen onderhoud. Het regelmatig reinigen van een jacht met de juiste middelen is nodig om ons zeiljacht te beschermen tegen invloeden van zon, regen, hitte en vrieskou. Een polyester boot wordt door UV-licht, zout water en zure regen langzaam dof en daardoor erg kwetsbaar voor vuil en vorst. Het pigment van gelcoat zakt weg waardoor deze verkalkt en dof wordt. Goed onderhoud is dus noodzakelijk. Waarom poetsen/polijsten we een boot eigenlijk? Het antwoord hierop is om de gelcoat in topconditie te houden. Een polyester boot zal, indien er geen goede waxlaag op is aangebracht, zeer snel dof worden doordat deze gaat verkrijten. Een goede bootwax gaat het verkrijten tegen en beschermt de boot tegen de schadelijke UV-stralen, zout water, zure regen, roet, vuil, etc. De meeste goedkopere poetsmiddelen verliezen na enkele maanden hun effectiviteit, gebruik daarom alleen middelen die een heel seizoen meegaan.
Polijsten is het proces waardoor een oppervlak van een materiaal glad en glanzend gemaakt wordt, waardoor het een sterk spiegelend effect verkrijgt. Het is niet mogelijk een boot alleen te polijsten. Om een optimaal resultaat te behalen wordt het polijsten altijd in combinatie met poetsen uitgevoerd. De laag gelcoat is over het algemeen vrij dik en kan zonder probleem worden gepolijst. Met polijsten wordt een honderdste millimeter van de toplaag van de boot verwijderd, zodat de glans die de boot eerst had weer terugkeert. Hierdoor verdwijnen niet alleen de krasjes en de doffe plekken op de plaatsen waar fenders (stootwillen) hebben gehangen, maar ook de originele glans komt weer helemaal terug. Daarna is het moment gekomen om een beschermende waxlaag aan te brengen.
Een goede waxlaag is noodzakelijk om de gelcoat te conserveren. Hierdoor wordt de glans nog dieper en vormt een vuilafstotende en beschermende laag. Deze beschermlaag voorkomt nieuwe vervuiling en verontreiniging en biedt een optimale bescherming tegen UV stralen, zout water en zure regen. Hierna is de boot eenvoudig schoon te houden met een autoshampoo. Er zijn heel veel soorten wax met even zovele toevoegingen. Door de ANWB-waterkampioen is in 2009 een uitgebreide test uitgevoerd welke waxen het beste resultaat geven. Klik hieronder voor de ANWB Waterkampioen test "Bootwaxen" (PDF).
Matteren kan worden overgeslagen als de gelcoat nog in goede staat verkeerd. Indien de gelcoat echter sterk verweerd en dof is, zal deze eerst gematteerd moeten worden. Matteren is een procedé waarbij een flinterdun toplaagje van de gelcoat weggeslepen wordt. Het ‘wegslijpen’ klinkt erger dan het in werkelijkheid is. De gelcoat is behoorlijk dik en kan zonder problemen gematteerd worden. Na het schuren blijft een dof oppervlak over dat weer op glans moet worden gebracht met eerst een grove en daarna een mildere cleaner. Daarna is het moment gekomen om een beschermende waxlaag aan te brengen. Een goede staat van de ondergrond is voor deze werkwijze wel een voorwaarde.
Wanneer het onderhoud niet altijd punctueel is uitgevoerd verkrijt de gelcoat na verloop van jaren door weersinvloeden. Na jaren in de zon blijkt het kleurechte van gelcoat vaak in het geheel niet kleurvast te zijn. Vooral rood en blauw krijgen sneller een bleke waas op de plekken waar het meeste zonlicht opvalt. De gelcoat verkrijt in de zon en vult hiermee de poriën. Dit valt wel weg te poetsen maar komt ook altijd weer terug. Met een kleurhersteller is een prima resultaat te bereiken, alleen bij onvoldoende conservering verbleekt het weer na een paar weken. Rond je de werkzaamheden altijd goed af met een afdoende waxlaag dan zal het effect in maanden uit te drukken zijn. Als één van de laatste mogelijkheden kun je de verkleuring wegschuren en weer polijsten, daarna rest de verfkwast. Trouwens, een verkleurde gelcoat doet aan de technische staat van de boot niets af.
Als je een polyester boot hebt, dan zit er een gelcoat op. Een gelcoat is een gladde, harsrijke
Indien diepe krassen worden hersteld met epoxy-plamuur zal ook het hele oppervlak geschilderd moeten worden, dit in verband met het kleurverschil dat na de behandeling ontstaat. Gelcoat heeft absoluut niet als doel om je boot te beschermen tegen water, het is nauwelijks dampdicht te noemen. De gelcoat fungeert bij een boot als een semi-permeabel (doorlaatbaar) membraan; het laat watermoleculen wel door, maar opgeloste stoffen kunnen er niet doorheen. De enige reden om gelcoat te gebruiken is het feit dat het een mooi glad en glimmend oppervlak oplevert zonder dat er geschuurd en geplamuurd hoeft te worden. Kenmerkend voor een gelcoat is, dat zij altijd voor de gewapende lagen in de mal wordt aangebracht. De naam gelcoat wijst er voorts al op, dat men de aangebrachte laag altijd eerst laat gelatineren voordat de volgende harslagen met de wapening aangebracht worden. Bij een harsrijke laag, die op een gereed laminaat wordt aangebracht, kan men dus niet van een gelcoat spreken. De belangrijkste functies van de gelcoat zijn:
Naast het onderhoud van het polyester is het onderhoud van de metalen aan boord van een jacht ook erg belangrijk. Vooral het dof worden, verkleuren, zoutvlekken en pitvorming van RVS-onderdelen is een bekend probleem. Er zijn producten in de handel die het metaal beschermen en weer laten glanzen. Zo zal het langer duren voordat het metaal weer wordt aangetast door de omstandigheden. Polish met teflon geeft de allerbeste bescherming voor metaal.
UV-stralen zorgen ervoor dat kunststof onderdelen van een boot verweren en verkleuren. Rubber verliest onder invloed van UV-straling haar flexibiliteit. Om hier verbetering in aan te brengen is Oké Wax® een goed onderhoudsmiddel. Deze 100% natuurlijke verzorgingswax, op basis van mineralen en etherische oliën, is siliconenvrij en heeft geen chemische toevoegingen. De wax vormt geen laag, maar dringt door in het (poreuze) oppervlak van kunststof. Het haalt de kleur op en laat een zijdeglans achter. Het kan voorkomen dat de kleur dieper wordt. Rubberprofielen blijven na behandeling soepel. Door de innovatieve samenstelling van deze wax wordt de behandelde kunststof anti-statisch (dus stoot vuil af) en is waterafstotend. Afhankelijk van de omstandigheden de behandeling éénmaal per twee maanden herhalen. Oké Wax claimt tevens het tegengaan van algenaanslag.
Aluminium is niet alleen mooi, maar ook gemakkelijk te onderhouden. Het wordt niet aangetast door UV-straling of vocht. Ook temperatuurschommelingen en wisselende weersomstandigheden hebben nauwelijks invloed. Een geanodiseerd aluminium mast heeft een lange levensduur en gaat ca. 30 jaar mee. Gebruik voor het schoonmaken een niet-krassend pH-neutraal reinigingsmiddel. Dit zijn synthetische reinigingsmiddelen (detergenten) die in watersportwinkels te koop zijn. Deze reinigingsmiddelen tasten het geanodiseerde aluminiumoppervlak niet aan en beschermen tegen verkleuring, pitvorming en oxidatie. Zet de aluminium mast regelmatig in de wax waardoor een glad en glanzend oppervlak ontstaat en de vuilaanhechting minimaliseert. Wij raden u ten stelligste af om uw aluminium mast schoon te maken met een hogedrukspuit of een agressief schoonmaak- en/of bleekmiddel. Hiermee kunt u de coating verwijderen of onherstelbaar beschadigen. Ook bestaat de kans dat uw mast wit uitslaat. |
Het materiaal waar een buiskap van gemaakt wordt dient een heel andere functie dan die voor zeilen. Deze materialen worden speciaal ontworpen om de elementen te trotseren. Door ons vochtige en steeds warmer wordende klimaat is het met onze huidige milieuregelingen onmogelijk geworden om doeken te fabriceren die alle vormen van schimmels tegengaan. Vroeger mochten er zware metalen en pesticiden in de vezels van doeken worden verwerkt die de groei van algen en schimmels tegen konden gaan, tegenwoordig zijn deze stoffen verboden.
Het wassen van de boot is de eerste stap in het grondig polijsten en poetsen van de boot voor een optimaal resultaat. Ontzand alles eerst en sop daarna alles schoon met een spons of luiwagen en flink wat schoon water. Je kunt hiervoor een boot- of autoshampoo gebruiken die in vele variëteiten verkrijgbaar is. Het verschil tussen auto- en bootshampoo zit 'm alleen in de prijs en het plaatje op de fles. Gelcoat kun je het beste schoonhouden door eerst te polijsten met een cleaner en daarna goed in de wax zetten. Cleaneren doe je in gradaties, afhankelijk van de staat van het oppervlak. De mildste vorm is een 2 in 1 middel waar zowel cleaner als wax inzit. Een groot voordeel is dat cleaneren en waxen dan in één arbeidsgang gaat.
U kunt het polijsten met de hand uitvoeren of machinaal. Met een polijstmachine wordt een beter resultaat bereikt. Poetsen doe je bij voorkeur mechanisch, met de hand kom je altijd kracht te kort. Dus met een échte professionele poetsmachine, regelbaar in toerental. Deze zijn voorzien van een ronde rubber steunschijf. Hierop worden eenvoudig de juiste polijst- of poetsschijven geplakt. Veel eigenaren poetsen hun boot in het water. Dan bereik je niet de hoogste kwaliteit. Goed polijsten is eigenlijk onmogelijk in het water, omdat je geen druk kunt uitoefenen.
laag polyester die de buitenkant van een gewapend vormstuk uitmaakt. De buitenzijde van een polyesterjacht bestaat uit een laag gelcoat van 300-600 micron, Dit is 10 keer dikker dan een laklaag. Een goede gelcoat maakt verdere afwerking van het vormstuk overbodig en beperkt het onderhoud. Gelcoat laat wat minder snel beschadigingen zien, omdat de laag dikker is dan een normaal verflaagje. Maar ook hier zit een ongeluk in een klein hoekje. Diepe krassen in de gelcoat, waarbij het polyester zichtbaar is geworden, kunnen worden gerepareerd met vloeibare gelcoat (