|
Winterberging
Wanneer het zeilseizoen ten einde loopt en Koning Winter zich meldt, wordt het tijd voorbereidingen te treffen voor de winterslaap. Om zorgeloos te kunnen overwinteren op de wal of in het water zullen er toch een aantal praktische zaken geregeld moeten worden. Het winterklaar maken bestaat eigenlijk uit drie onderdelen; onderhoud van de techniek, de romp en het interieur. Aan de hand van de hieronder genoemde aandachtspunten en tips kun je je boot en toebehoren systematisch controleren en in topconditie brengen, zodat het bij het varen volgend jaar niet aan je boot zal liggen!
Overwinteren in het water:
De afgelopen jaren waren de winters mild voor de boot, maar dat kan elk jaar anders zijn. Invriezen kan prima als de kans op kruiend ijs minimaal is en de boot beschut ligt. Dat geldt voor zowel stalen als polyester schepen. Het is niet verstandig om op water waar 's winters scheepvaart is te overwinteren. Wat betreft ijsvorming moet je je ook niet al te veel zorgen maken. Polyester rondspanten zijn prima bestand tegen ijs. De gemiddelde polyesterboot zal echt niet meer schade krijgen dan een stalen boot. Met een mooi ronde vorm zal de romp zelfs door het expanderende ijs omhoog worden gedrukt, maar dat veroorzaakt geen constructieve problemen. Dus misschien is een polyester boot door zijn rompvorm zelfs wel beter af. Overwinteren in het water hoeft geen schade, noch problemen op te leveren. Afhankelijk van hoe de boot invriest en weer los dooit kan het wel een paar krassen in de antifouling opleveren. De meeste schade aan boten ontstaat doordat kruiend ijs als een mes langs de romp schuift.
Wat zijn de risico’s om ingevroren te liggen in een rustige jachthaven zonder ijsgang? Overwinteren in het water bespaart toch gauw enkele honderden euro’s aan winterstallingkosten. Hoe kun je voorkomen dat je boot vastvriest? Klik op het plaatje voor meer specifieke informatie over het eeuwige dilemma; overwinteren, wel of niet op de wal.
De Fox 22 heeft geen doorvoeren of leidingen die afgesloten moeten worden. Ook zijn er geen vaste watertanks aan boord die gevuld moeten worden met antivries of brandstoftanks die afgetankt moeten worden tegen condensvorming. Je hoeft niet direct in actie te komen als er een nachtvorstje voorbij komt. Wel krijgt de boot het zwaar te verduren door winterstormen. Gebruik geen oude landvasten om de boot vast te zetten, maar kies voor dubbele (rekbare) polypropeen landvasten. Zorg dat de boot kan blijven bewegen door gebruik te maken van lange lijnen en springen en bescherm ze eventueel met stukken tuinslang. Let er op dat afgewaaid blad de kuip- en doorvoeren niet verstoppen. Wie groene zeilen wil, moet ze laten overwinteren op de giek. Ingepakt in de huik vestigen bacteriën zich er knus in terwijl het buiten giet en stormt. De zeilen zullen niet verrotten zoals dat vroeger gebeurde met hun katoenen voorgangers. Maar overal komen zwarte pitjes en je witte doek krijgt er een groenige zweem van. Hetzelfde geldt voor de rolfok. Dus verzorg je zeilen goed.
Maar er speelt nog een facet. Als een polyester boot altijd in het water ligt, is de kans op osmose groter. Om osmose te voorkomen of uit te stellen is regelmatig overwinteren op de wal aan te bevelen. Dit is geen ‘broodje aap’ verhaal; tijdens de wintermaanden op het droge kan je een duidelijke afname van het vochtgehalte in de romp meten. Dit advies is in de wereld gekomen door de eerste osmosegevallen van jaren geleden. Het is een feit dat er zeer vele goede polyester boten winter na winter in het water blijven en nooit osmose kregen/krijgen. Wat is nu de waarheid? Het antwoord is eigenlijk simpel, maar ook onvoorspelbaar. Osmosegevoeligheid hangt af van de materiaalverwerking en materiaalkeuze bij de bouw van een romp. Aangezien daar grote verschillen in bestaan, zijn er ook grote verschillen in osmosegevoeligheid. Een vochtmeting van de romp kan een indicatie geven over het vochtgehalte en mogelijk een aanwijzing zijn voor de osmosegevoeligheid. Tijdens de meting wordt een elektrisch signaal het materiaal ingestuurd. Het aanwezige vocht beïnvloed dit signaal. Hoe meer het signaal wordt beïnvloedt, hoe hoger het vochtgehalte. Bij een 'droge' romp hoef je je nauwelijks zorgen te maken.
Osmose:
De nachtmerrie van iedere zeiler. Wat is osmose? Osmose is een natuurkundig proces dat te maken heeft met concentraties opgeloste stoffen die water aantrekken. Osmose kent vele verschijningsvormen die variëren van kleine bultjes tot grote blazen op de huid van het onderwaterschip. Voordat osmose kan ontstaan, moeten er sowieso twee dingen fout zijn gegaan bij het bouwen. De tweecomponentenhars is niet goed gemengd en bij het aanbrengen zijn er luchtbelletjes achtergebleven in het polyester. Osmose is dus een degeneratieproces in het glasvezellaminaat en wordt veroorzaakt door een chemische reactie tussen water en stoffen in de scheepsromp. De gladde gelcoat die de romp bekleedt is niet waterdicht. Watermoleculen dringen door de gelcoat en het onderliggende polyesterlaminaat neemt vocht op. Dat water komt ook in de kleine holtes die onverhoopt zijn ontstaan tijdens de productie van het laminaat. Het zuur in de holtes trekt water aan door zijn hoge osmotische waarde en reageert met de daar aanwezige chemische stoffen. Deze zuurhoudende stoffen bouwen op hun beurt druk op achter de gelcoat, waardoor blazen en uiteindelijk ook barsten kunnen ontstaan. Wanneer de gelcoat op deze manier beschadigd wordt, zuigt het onderliggende laminaat water op als een spons. Er is nog nooit een boot gezonken door osmose, maar de romp wordt er wel zwaarder door omdat die water bevat. En als dat water gaat bevriezen, dan kan er veel heftiger delaminatie optreden. Osmose verzwakt de structuur van de romp wel omdat deze dunner wordt. Op plaatsen waar de stevigheid van de romp een belangrijke rol speelt, zoals bij de hennegatskoker (waterdichte koker voor doorvoer van de roerkoning) of rond afsluiters heeft een verzwakking mogelijk meer consequenties dan elders.
Als de boot altijd in het water ligt, is de kans op osmose dus groter. Gelcoat kan je een beetje vergelijken met het (omgekeerde) membraam van 'ademende' kleding. In de gelcoat zitten microscopisch kleine poriën die watermoleculen doorlaten, in de romp opgeloste stoffen kunnen er niet doorheen. Hoe minder water zich in het materiaal van de romp bevindt, hoe kleiner de kans op osmose. Het is mogelijk om het schip beter tegen osmose te beschermen door een preventieve laag epoxy aan te brengen, over de bestaande gelcoat heen. Epoxysystemen bestaan uit twee componenten: het epoxyhars en de harder. Het uitgeharde product is hard, slagvast, slijtvast, sterk, waterdicht en zeer goed bestand tegen vele chemische stoffen.
Een osmose behandeling bestaat uit het vervangen van de buitenste laag van het laminaat. De kosten voor het vervangen van de gelcoat door een waterdichte epoxylaag wordt door veel werven berekend op basis van een prijs per vierkante meter. Uitgaande van de Hotvac-methode (romp kunstmatig drogen) liggen de prijzen rond de driehonderd euro per m2. Toch hoort osmose gewoon bij het verouderingsproces van een polyester boot. Net als staal dat roest en hout dat rot.
De meeste grote traditionele werven hebben het osmoseprobleem inmiddels redelijk onder de knie. Boten gebouwd met de vacuüm infusiemethode zijn behoorlijk 'osmose proof'. Hierbij wordt een mal met de glasvezels vacuüm gezogen, waarna de onderdruk de hars tot in alle (uit)hoeken van het laminaat zuigt. Met deze methode heb je de laminaatopbouw veel beter onder controle, de glas-harsverhouding goed in de hand en de luchtinsluiting, die slecht is voor de kwaliteit van het laminaat en osmose een kans geeft, is minimaal. Het grote voordeel van deze methode is dat de uithardingstijd, in plaats van drie weken maar 48 uur is. Doordat het zo goed uithardt blijven er weinig restzuren over zodat de kans op osmose vermindert. Er wordt tegenwoordig gebruik gemaakt van CE en Lloyds gekeurde materialen. Ook wordt speciale en kostbare epoxyhars in plaats van polyesterhars in de gelcoat en buitenste lagen van het laminaat gebruikt, die het indringen van water volledig onmogelijk maakt. Dit geeft een kwalitatief hoogwaardig romp. Indien je (jonge) boot ook nog een epoxybehandeling heeft van 2 à 3 lagen op de gelcoat (onder de waterlijn) dan heb je een waterdichte romp en zal er dus geen noemenswaardige vochtopname meer zijn. Is dit niet het geval, dan is het verstandig een polyesterboot minimaal om de twee jaar een winterseizoen uit te laten drogen op de kant. Maar ook hier is het verleden geen garantie voor de toekomst. Sommige boten krijgen osmose, andere niet- ook al zijn het boten uit dezelfde serie. Voorkomen is altijd beter dan genezen.
Winteronderhoud:
Winterweer is minder schadelijk voor een boot dan zonlicht. Maar het winteronderhoud begint met een grondige poetsbeurt. Als de boot het water uitgaat zien we meteen het vuil van het hele vaarseizoen op de waterlijn zitten. Door gebruik te maken van een hogedrukspuit is de romp redelijk schoon krijgen, maar er blijft altijd nog een grauwsluier zitten. Met water en zeep krijgen we de waterlijn e.o. voor 80 procent schoon. Met een cleaner zijn de laatste resten snel te verwijderen. Deze reinigt en beschermd in één handeling. Een goede wax zorgt ervoor dat er minder snel vuil aan de boot hecht. Bij een witte romp zie je vaak dat er een bruin/gele aanslag (kalk) is achtergebleven. Deze kan worden verwijderd met een speciale kalkreiniger. Je kunt kalk ook verwijderen met verdund zoutzuur dat je kunt kopen in de bouwmarkt. (wel handschoenen dragen!) Daarna goed naspoelen en na deze behandeling wel weer poetsen!! Goed beschermd gaat de boot zo de winter in. Maak het onderwaterschip zover klaar dat in het voorjaar alleen nog de antifouling aangebracht hoeft te worden.
Romp, kajuit en dek:
Polyester beschadigingen (laten) repareren met gelcoat of een polyester plamuur. Dit om inwateren van het polyester laminaat (het glasweefsel) tegen te gaan. Alle schroeven, harpen en bouten van o.a. lieren, genua-rails, mastvoet, verstaging, blokken en hangbanden controleren en waar nodig aandraaien. Een beetje siliconenkit in het schroefgat voorkomt loswerken van schroeven. Smeer blokken en harpsluitingen met zuurvrije vaseline in om vastzitten te voorkomen. Zijn de schootlieren spelingsvrij? Lieren eventueel smeren. Curryklemmen met veren lijden onder corrosie, veroorzaakt door zout water. Spoel ze dus regelmatig schoon met zoet water. Siliconenspray kan een extra bescherming zijn. Als de veren versleten zijn, moeten deze vervangen worden. Zijn de genuasleden en overloop nog intact? Stootwillen of fenders schoonmaken en eventueel oppompen. Krasjes op het vluchtluik kunnen met plastic krasverwijderaar worden behandeld. Vochtvreters zijn zeer effectief in een boot die niet of weinig ventileert. Leeg de opvangbakken regelmatig en vervang eventueel de vulling. In een goed geventileerde boot zijn ze overbodig en halen ze het water uit de buitenlucht en dat is zonde van de vulling.
* Onder de knop 'Techniek Specials/dekbeslag' op deze website wordt dieper ingegaan op het onderhoud van lieren.
Interieur:
De schimmel 'het weer' gedijt in een vochtige en donkere omgeving. Een slecht geventileerd jacht is een uitstekende biotoop. Goede ventilatie van het scheepsinterieur is één van de belangrijkste wapens tegen schimmel. Meestal zijn jachten niet voldoende toegerust om lekker 'door te tochten'. Creëer daarom extra ventilatiepunten. Laat natte spullen eerst drogen. Het is aan te raden om alle kussens en matras(sen) ’s winters een droge plaats te geven. Neem ze aan het eind van het seizoen mee naar huis. Is daar geen plaats, zet dan alles overeind in de boot. De lucht kan dan een beetje om de kussens en matrassen heen ventileren. Dat helpt ook tegen schimmelvorming. Boeken, textiel (gordijnen), zeilkleding, zwemvesten en waterkaarten zijn ook gevoelig voor schimmel. Haal ook alle levensmiddelen van boord. Door buiskappen en huiken te behandelen met speciale shampoos en impregneermiddelen is de kans op 'het weer' aanzienlijk kleiner.
Accu’s:
Accu's houden niet van kou. Volle accu's kunnen best tegen de winter, maar accu's die niet worden bijgeladen zijn er huiverig voor. Om de accu(‘s) in topconditie te houden moet een accu dus regelmatig bijgeladen worden. Gebeurt dat niet, dan zal de accu zich in de loop van de winter ontladen. Ook bij moderne lood- of gelaccu’s is sprake van zelfontlading. Deze bedraagt gemiddeld 1% van de capaciteit per dag. Dat betekent dat de accubatterij na één of twee maanden goeddeels ontladen zal zijn. De capaciteit zal teruglopen en je haalt volgend seizoen minder stroom uit de accu dan daarvoor. Bij een langdurig of te diep ontladen accu kunnen de platen in de loodaccu gaan sulfateren, waardoor de accu onherstelbaar beschadigd wordt.
Een lood/zwavelzuur accu heeft, in volledig geladen toestand, een lange levensduur. Het grootste gevaar voor een accu is echter wanneer deze volledig ontladen blijft staan. Het bij de ontlading gevormde loodsulfaat verhard zich en schermt de platen volledig af. Als gevolg hiervan kan de accu geen stroom meer opnemen, waardoor laden niet meer mogelijk is: de accu is gesulfateerd en een gesulfateerde accu is kapot.
Accu’s kunnen in de winterperiode het beste op een droge plaats worden opgeslagen. Wil je het echt goed doen, dan sluit je een drietraps acculader aan, die de accu automatisch bij/ontlaadt. Dit verlengt de levensduur.
Mast en staand want:
Verstaging is het geraamte van de tuigage. Als een stag breekt, komt het geheel in onbalans, iets dat zeer ernstige gevolgen kan hebben. Tuigages slijten. Ze slijten niet alleen tijdens het varen, maar ook als de boot stilligt. Doordat een boot bijna altijd in beweging is, ontstaan dynamische krachten, belastingen die constant van sterkte en richting veranderen. Slijtage aan de mast vindt meestal plaats op bepaalde vaste punten; plaatsen waar verschillende onderdelen aan elkaar grijpen en bij bewegende delen. Daarom is een zeer regelmatige en grondige optische inspectie van de verstaging en mast nodig, waarbij gekeken wordt naar de staat van de terminals (vervorming, slijtage, speling, haarscheuren etc.), het draad (corrosie, draadbreuk, knikken, onregelmatigheden) en de spanschroeven (vervorming, haarscheuren, braamvorming en borging). Controleer de borgringen. Borgringen kunnen door de bewegingen van de boot losraken. Doe er altijd tape omheen om ze op hun plaats te houden, maar ook om je zeilpak en de spinnaker tegen het scherpe materiaal te beschermen. Compleet ingedraaide spanners zijn een indicatie van uitgerekte verstaging. Deze inspecties dienen vanaf een leeftijd van 5 jaar te gebeuren. Werk systematisch en begin bij de top van de mast. Het gaat erom dat de hele mast en giek aan een visuele toetsing worden onderworpen en let op symptomen van verzwakking. Maar vergeet ook niet de ogen en geleiders, zalings en lummelbeslag te controleren. Controleer de valschijven bovenin de mast. Als het asgat in de schijf speling heeft wordt dit gat snel groter. Het blok loopt eerst onregelmatig en kan daarna vastlopen. Het val zal dan tijdens het hijsen en strijken de schijf aan de buitenkant in rap tempo afslijten.
De verstaging van de Fox 22 is van 1x19 rvs, maar dat materiaal heeft geen oneindig leven. Onder invloed van wisselende belasting en trillingen in de tuigage ontstaat metaalmoeheid. Een vuistregel is dat verstaging 10 tot 15 jaar meegaat. Dan is de rek uit de verstaging en bestaat de reële kans dat het gaat breken. Hierbij maakt het niet veel uit of er intensief gevaren is met het schip, de mast staat immers in de haven ook op het schip en heeft hier vaak meer last van vibraties dan tijdens het zeilen. Is de verstaging beschadigd, geknikt of voelt het scherp aan? Dan vervangen!
Controleer nauwgezet het hoofdwant ter hoogte van de zaling(s). Als een mast breekt, dan gebeurt dit vaak op het punt waar de stagen aangrijpen op de mast. Dit zijn kwetsbare punten waar overbelasting elders in de tuigage tot uiting komt. Elke oneffenheid is daarom reden tot zorg. Door schavielen kunnen één of meerdere draden van de stag 'ingevreten' zijn. Controleer direct of er geen speling zit op de zalings. Zalings die op de stagen moeten zijn geborgd, mogen verticaal bewegen, maar horizontaal niet te veel speling hebben. Corrosie ontstaat vooral daar waar twee verschillende materialen (bijvoorbeeld rvs en aluminium) contact met elkaar maken. De symptomen zijn kleurveranderingen, bobbeltjes en putjes en het wegvreten van materiaal.
Mast en giek controleren op slijtage en loszittende popnagels. Voor de aluminium mast is bij watersportzaken een speciale mastreiniger (Star brite) verkrijgbaar die de anodelaag niet aantast en het aluminium niet wit laat uitslaan. Rolsystemen van voorzeilen hebben kogellagers, sommige droog en andere gesmeerd. Ook deze moet je schoon maken en goed onderhouden. En kijk dan meteen de profielen en verbindingen even na. Wees spaarzaam met smeermiddelen. Maak wantspanners schoon met benzine of terpentine en geef ze een druppel olie. Vooral de voorstag moet grondig gecontroleerd worden omdat er een rolreefsysteem op de boot zit. De voorstag gaat immers volledig schuil onder topwartel, profiel en trommel. Tijdens het rollen kan een loshangende fokkeval gaan meedraaien. In de praktijk blijkt dat een voorstag hierdoor in de meeste gevallen ernstige schade oploopt. Vervorming van het profiel duidt op 'stuik' en het is dan heel goed mogelijk dat de stag door schavielen is beschadigd. Tijdens het oprichten en weer laten zakken van de mast kunnen spanschroeven gemakkelijk verbuigen. Voor- en zijstagen kunnen knikken en daardoor beschadigen. En zoals iedereen begrijpt, is verbogen roestvrij staal geen betrouwbare partner om de mast veilig overeind te houden.
Zeerailing:
Vaak een ondergeschoven kindje, maar oh zo belangrijk! Railingdraden hebben het zwaar te verduren. Iedere twee meter schavielen ze door een scepter, de fenders die er aan opgehangen worden willen nog wel eens blijven haken in sluis of box en vaak wordt het hele schip door de buurman via de railingdraden even afgehouden. Reden genoeg om de zeerailing regelmatig te controleren en zonodig te vervangen. Bij de Fox22 is uit het oogpunt van veiligheid een oog op de stud terminal geschroefd. In plaats van een wantspanner is een touwstriets gebruikt om de relingdraad op te spannen. In noodsituaties, bijvoorbeeld man over boord, kan de touwstriets worden doorgesneden. De relingdraad zakt naar beneden waardoor een drenkeling gemakkelijker aan boord kan worden gehesen. Een polyester leunband zorgt voor een prettiger zit tegen de zeereling. In combinatie met de touwstriets een veilige en comfortabele oplossing. Controleer ook de leunbanden op slijtage en inscheuren. De leunbanden zijn met touwstriets(lijntjes) aan de preekstoel bevestigd. Zijn deze nog van goede kwaliteit? Achterover duikelen omdat een lijntje is geknapt is ook geen pretje.
Zeilen en touwwerk:
De tuigage is de motor van een zeiljacht en die is vatbaar voor storingen, verkeerd gebruik en gebrekkig onderhoud. Zeilen gaan kapot door slijtage of overbelasting (net als alles op een schip!). Ben je regelmatig op zee geweest spoel dan de zeilen grondig schoon met zoet water voor ze de winterberging in gaan. Laat alles goed drogen. De naden in een zeil zijn het meest gevoelig voor slijtage. De garens zijn over het algemeen niet UV bestendig en slijten, vooral in het achterlijk van rolzeilen, sneller dan het doek.
Een wintercheck bij de zeilmaker doet wonderen. Als de stiksels tijdig gerepareerd worden blijft het doek onbeschadigd. Zelf slijtage in de gaten houden is ook niet moeilijk. Kijk vooral het (zwaar belaste) achterlijk van het zeil goed na en noteer slechte stiksels. Losse stiksels van je zeil (laten) naaien. De zeilmaker heeft meer tijd in de winter dan in het voorjaar. Let vooral op de zeillatzakjes; de stiksels daarvan slijten vrij snel. Geef het zeilplankje in de top van het zeil extra aandacht. Zeilen die van dacron (polyester) vezels zijn vervaardigd, kan je het best opbergen in een goed geventileerde en schone bergruimte, Alhoewel schimmel geen invloed kan hebben op de sterkte van dacron weefsels, kan het wel vlekken veroorzaken, die moeilijk te verwijderen zijn.
Touwwerk veroudert door UV-straling en neemt gedurende het seizoen veel vuil en zout op. Daarom alle landvasten, vallen, schoten, talies en trimlijnen van je boot en zeil waar nodig vervangen. Als het mogelijk is, haal het touwwerk in de winter van de boot en sla het droog op. Vallen en schoten moeten ieder jaar wel goed gecontroleerd worden op slijtage en mogelijke verstijving van het materiaal, die ontstaat door langdurige statische belasting. Met name bij de stoppers en de schijven ontstaat slijtage. Vallen en trimlijnen staan ook bloot aan UV-straling en worden daardoor hard en oud. Wedstrijdzeilers vervangen hun vallen meestal om de twee tot drie jaar (en soms sneller). Een toerzeiler doet soms wel vijf tot zeven jaar met een val. Haal alle vallen uit de mast en vervang ze door een piloot- of muislijntje, een dun lijntje (3mm) waarmee het val later weer in de mast kan worden getrokken. Zorg dat de pilootlijnen goed aan beide kanten worden vastgezet.
Vallen vervangen: muislijntjes maak je vast aan bestaande lijnen door middel van duct tape. Een muislijn op de bestaande lijn leggen, een smalle strook duct tape vastplakken en 2 cm van het muislijntje terug buigen (naar voren) als extra veiligheid en daar nog een laag duct tape omheen draaien. Een koude verbinding maak je ook met behulp van duct tape. Gewoon de twee uiteinden van de oude en nieuwe val tegen elkaar aanhouden, omwikkelen met duckt tape en hijsen maar. Ducht tape laat geen plak- en kleefresten achter.
Groen uitgeslagen en door zout hard geworden lijnen kunnen zonder problemen gewassen worden. Ze worden weer zo goed als nieuw en soepel na een flinke wasbeurt. De wasvoorschriften zijn niet anders dan van een nylon kledingstuk. (in de wasmachine bij max. 30°C en niet teveel wasmiddel) Het is verstandig om de schackles in een washandje vast te binden om beschadiging van de trommel te voorkomen of gebruik een kussensloop. Controleer de lijnen ná de wasbeurt op zwakke plekken. Pas als het touw helemaal droog is mag het op een donkere plaats opgeborgen worden. Moderne lijnen, zoals Dyneema, worden slapper in een wasmachine. Die kunnen beter met de hand gewassen worden. Gebruik geen waspoeder. Fabrikanten zijn er niet zeker van dat de lijnen daar tegen kunnen.
Roer en helmstok:
Het rubber van het roerblad verwijderen en in de talkpoeder (vet) zetten en droog opslaan. Zet de helmstok vast tijdens de winterberging. Eventuele beschadigingen bijwerken. 'Happen' uit je roer kun je repareren met vezelplamuur. Eerst nog even iets meer wegzagen in 'stermodel', dan boetseren, goed schuren en klaar ben je. Controleer het roerbeslag op slijtage en bevestiging. Ook de bevestiging aan de spiegel controleren! Kunststof gewricht van je helmstokverlenger controleren op inscheuren.
Verlichting:
De kabels die door de mast lopen voor de verlichting zijn eenvoudig te controleren met behulp van een accu van een accuboor. Door de uiteinden van de stroomdraden tegen de polen van het accuutje te houden, is in één oogopslag duidelijk of lamp, kabel en aansluiting in orde zijn. Deze controle is zo eenvoudig dat het loont om alle lampen voor de winterstalling na te lopen. Eventueel kapotte verlichting kan dan op een rustig moment worden gerepareerd. Mocht er een lamp niet werken dan kan een probleem in de mast in ieder geval worden uitgesloten. In navigatielichten bevindt zich soms vocht. Maak de lamp droog. Inspuiten met WD-40, een waterverdrijvende spray, maar ook behandelen met zuurvrije vaseline is altijd goed.
Staande of liggende mast:
Schepen die in de winterberging op wal staan, staan op een passende bok en rusten bijna volledig op de kiel; van eminent belang voor de staande mast, want daar zit immers het grootste gewicht. De boksteunen dragen nauwelijks, ze voorkomen alleen dat de boot omvalt. Met de mast kan je twee dingen doen; strijken of de boot met staande mast de winter door laten brengen. Voor beide opties; -het strijken van de mast of de mast laten staan- zijn aanhangers te vinden. Wanneer een mast blijft staan zullen de vallen in weer en wind blijven hangen. Ze blijven aan de elementen bloot gesteld. Vervang de vallen tijdelijk door dunne, goedkope lijnen. Alggroen is niet zo’n mooie kleur voor touwwerk. Feit is dat een staande mast behoorlijk wat krachten van de wind te verwerken krijgt. In het water beweegt de boot mee met de wind, op een bok niet, dus zullen de boksteunen extra belast worden. Aan de andere kant is een mast goed geborgd met verstaging. Draai de verstaging tijdens de winter niet los met de bedoeling de spanning er af te halen. Het is een fabeltje dat dit beter zou zijn. Haal alleen de grootste spanning van het achterstag bij een 7/8 tuig, dit om blijvende vervorming van de verjongde masttop te voorkomen. Hierdoor komt de overige verstaging ook iets minder onder spanning te staan. Maar let op! Als de verstaging te los staat kan de mast gaan vibreren en dat zorgt dan voor een enorme belasting op het materiaal. Blijft de mast in de winter staan, ga dan in het voorjaar wel de topverlichting en het staande wand bovenin de mast zorgvuldig inspecteren.
Hoe minder windvang, hoe beter. Zo worden de boksteunen ontlast. Wanneer de mast gestreken wordt kan hij gebruikt worden als draagbalk voor het dekzeil. Als een mast niet goed wordt ondersteund krijg je problemen zoals het doorzakken van de mast. Verpak geen onderdelen waterdicht in plastic(zakken). Daarmee bereik je het tegenovergestelde. Vocht wordt opgesloten en zal zijn vernietigende werking uitvoeren en oxidatie en schimmelvorming is het gevolg. Zorg voor ventilatiegaten zodat het vocht weg kan lopen.
Bij het weer rechtop zetten van de mast moet je er rekening mee houden dat de mast weer secuur afgesteld moet worden met de juiste spanning op de verstaging. Problemen kan je voorkomen door tape te plakken rondom de draadeinden, precies op het punt waar de wantspanner begint. Op een stukje afplakband dat je vastplakt op schoten en verstaging kan je korte aantekeningen c.q. schetsjes maken van hoe schoten door de blokken lopen, hoe de verstaging op de boot vastzit, e.d. Scheelt weer veel tijd in het voorjaar.
Wintertent/dekkleden:
Voor schepen, die tijdens de winter buiten blijven staan, kan je een wintertent gebruiken. Een wintertent helpt om de boot schoon en droog te houden. Maar dan moet het wel een goede tent zijn. Een flapperend zeiltje werkt averechts en veroorzaakt schade. Een passend dekkleed beschermd lak en gelcoat tegen vuil en weersinvloeden. Maar hier ook twee stromingen. Er zijn experts die stellen dat een polyester boot, mits goed in de was, prima tegen winterse omstandigheden kan. Vanuit ventilatie-oogpunt gaat er niets boven een boot die open en bloot op de wind staat en zoveel mogelijk doorwaait. De relatieve vochtigheid is buiten per definitie beter dan binnen. Lucht bevat altijd vocht; de luchtvochtigheid. In een niet of slecht geventileerde ruimte zal bij afkoelen tegen de avond dit vocht op koude oppervlakken condenseren en als druppels neervallen. Door goed te ventileren blijft de temperatuur in en buiten de boot min of meer gelijk en ontstaat minder condens.
Met een dekzeil blijft de boot weliswaar droger bij regen en sneeuw, maar onder een wintertent zijn de temperatuurschommelingen veel groter en ontstaat er in het interieur snel condensvorming. Op zich kan het polyesterinterieur van de Fox 22 daar heel goed tegen, mits de boot goed schoon is en er geen organische resten achter zijn gebleven die kunnen schimmelen. De bescherming tegen UV is natuurlijk met een tent wel veel beter. Maar daarbij geldt weer dat de zomerperiode de meeste UV instraling oplevert en de winterperiode, door de laagstaande zon, veel minder. Dus ook dat is relatief. Een goede tent, van ademend doek met goede luchthappers voor en achter, waarbij de boot maximaal openstaat en ventileert, levert na al deze afwegingen misschien wel de beste resultaten. Er is niets op tegen om op een mooie droge winterdag de boot een aantal uren open te zetten om te ventileren.
Een winterzeil voor staande mast is duurder in aanschaf. Dit komt doordat er meer tijd zit in de bewerkingen voor verstaging en ritsen. Bij winterdekkleden met staande mast wordt de giek als steun gebruikt, zodat er een goede afwatering ontstaat. Het nadeel van een winterdekkleed bij staande mast is dat het lekwater via de mast en de verstaging naar binnen kan druppelen. Het voordeel van een winterdekzeil met liggende mast is dat hierbij een volledig waterdicht winterdekkleed kan worden gemaakt. Dit komt omdat er geen insnijdingen voor verstagingen etc. gemaakt hoeven te worden. Hierdoor is het zeil in aanschaf dan ook goedkoper. Afdekzeilen van dun plasticfolie kunnen al bij een lichte wind kapot waaien. Zorg dat het afdekzeil voldoende vast zit en niet gaat klapperen waardoor het stuk kan waaien. Dan levert het beschermzeil juist beschadigingen van de romp door schavielen en klapperen op. Vooral de scepters van de zeereling willen het dekkleed nog wel eens beschadigen. Ook kan de liggende mast beschadigen door het schuren van het dekzeil of er komen slijtplekken door de klapperende ogen van het zeil. Maak het dekkleed daarom passend, net boven de romp-dek verbinding. Als de tent verder doorloopt, zet hem dan superstrak om de romp heen.
En...... het water weer in:
Voor de tewaterlating van de boot zullen we weer aan de bak moeten. Tijdens de winter hecht zich weer het nodige vuil aan de romp. In het vroege voorjaar nogmaals een poetsbeurt met cleaner, gevolgd door een goede beschermingswas en de boot gaat glanzend het water weer in. De waterlijn zal gedurende het seizoen nog een paar keer schoongemaakt moeten worden. Een ‘professionele’ poetsmachine zal op korte termijn meer dan zijn geld opbrengen, een betere kwaliteit leveren en veel schouder- en spierklachten voorkomen. Voor meer tips over het onderhoud van de gelcoat zie de button 'Onderhoud' op deze website.
En...vergeet niet om de binnenkant van de mastgroef of rail van het grootzeil schoon te maken. U zult verbaasd staan hoe veel gemakkelijker het hijsen zal gaan in het nieuwe seizoen. Gebruik voor het smeren van de binnenkant van de mastgroef eventueel PTFE spray. PTFE (Teflon©) is een multifunctioneel smeermiddel op basis van superglad polymeer en heeft een zeer geringe wrijvingscoëfficiënt. Het laat een droge, smerende film na op het oppervlak en is niet vettig. Het tast de lak en kunststof onderdelen niet aan. PTFE spray is bestand tegen weersinvloeden en zwakke zuren en basen, is waterafstotend en pH-neutraal.
Werk aan de winkel:
- Zorg voor voldoende ventilatie;
- Haal de buitenboordmotor van de boot en laat die winterklaar maken;
- Accu laden en testen (2x per winterperiode);
- Zet vochtvreters in een hermetisch afgesloten kajuit en leeg ze zo nodig in de winter;
- Stempel de kiel als de boot op wal staat;
- Verwijder alle losse onderdelen;
- Neem kussens mee naar huis;
- Zet de boot direct in de was;
- Voorkom doorschavielen van bevestigingen van dekkleden;
- Verwijder de zeilen en controleer deze op losse stiksels en eventueel kleine scheurtjes;
- Is het achterlijk van het rolreef voorzeil niet gaar?;
- Breng beschadigde zeilen en huiken direct naar de zeilmaker;
- Als de mast gestreken wordt, demonteer kwetsbare voorwerpen zoals windex, windmeter, antennes, verlichtingssets;
- Lopen de vallen nog goed en zijn ze niet versleten?
- Controleer of de leuvers nog goed in de mast lopen;
- Haal de vallen, schoten, lijnen etc. van boord en stop ze in de wasmachine;
- Check het rolfoksysteem;
- Controleer de hangbanden en zeereling;
- Zet het roer vast;
- Plaats beschermers over de lieren om het inwendige raderwerk te beschermen;
- Voorkom inbraak;
- Ga regelmatig in de winter even bij de boot kijken;
- Zet op mooie winterse dagen (droge lucht) alles even open.
- Maak een checklist van zaken die moeten worden vervangen voor de start van het nieuwe seizoen
En voor de niet Fox-zeilers de volgende tips:
- Tank de brandstoftank vol om condensvorming te voorkomen;
- Vervang bij voorkeur vóór de winter de motorolie;
- Zorg voor koelvloeistof/antivries in alle leidingen en systemen die vocht (kunnen) bevatten. Koelvloeistof is vriendelijker voor rubber onderdelen dan antivries;
- Denk om de afsluiters, zet ze dicht;
- Tap kogelafsluiters af en vul ze met antivries of koelvloeistof;
- Leeg (vuil) watertanks en boiler;
- Vervang de gasslangen;
- Laat gasflessen bij voorkeur niet aan boord;
- Is de kwaliteit van de manchet van de doorgestoken mast nog voldoende. De levensduur is ongeveer 5 jaar;
- Check de staat van de zinkanoden;
- Zet de koelkast open;
- Laat al het water uit het druksysteem (pompen en slangen) lopen;
- Tap de boiler af;
- Drinkwaterzak schoonmaken met azijn, wel royaal doorspoelen;
- Werk roestplekken bij.
- Haal alle eenvoudig verwijderbare navigatieapparatuur van boord i.v.m. diefstal. Dat geldt ook voor dvd-spelers en lcd-schermen;
 It Wiid in Eernewoude
|