Fox 22

Winterzeilen

Zeilen in de winter is voor de echte fanatiekelingen, de ‘diehards’. Buiten is het fris en koud, maar daar kun je je tegen kleden. De strakblauwe heldere lucht, het fraaie strijklicht en mooie kleuren maken winterzeilen tot een zeldzaam en onverwacht genoegen. In de winter zeilen is een speciale belevenis. Zeilen over het wad, de plassen, meren en het IJsselmeer is in deze periode een ervaring die je eigenlijk niet mag missen. Op het water en in de havens is het dan heerlijk rustig. Maar ook de winterzeilwedstrijden worden steeds populairder. Onder prachtige namen als de Berenburg Cup, Goofies Winterzeilwedstrijden, IJspegel Trophy, de Boterletterwedstrijden, IJsberenrace, Boerenkoolcup en de Kerstrace worden in de winterperiode zeilwedstrijden gevaren. En niet voor niets ligt de jachthaven van Terschelling rond de kerstdagen vol met (zeil)jachten.

De rust van het water komt extra tot zijn recht in de wintermaanden. Jachthavens zijn oases van rust en de stilte van de oude stadjes is weldadig. Winterzeilen is een unieke sportieve ervaring! Je hebt de hele waterwereld voor jezelf, niemand zit je letterlijk in het vaarwater. Je voelt je een ware ontdekkingsreiziger, op zoek naar een nieuwe horizon. Groene zomerkleuren zijn verandert in voornamelijk gele en bruine tinten. Als de winterzon ook nog om het grootzeil komt kijken, heb je het helemaal voor elkaar. De laagstaande zon, de droge wind en het vooruitzicht op een haven die, als je geluk hebt, wit bepoederd is en rechtstreeks uit de prenten van Anton Pieck lijkt te komen, maken winterzeilen erg speciaal. Heldere luchten, mooie kleuren en fantastische lichteffecten kunnen je deel zijn. Je kunt genieten zoals dat alleen in de winter mogelijk is. Maar als je pech hebt krijg je ook te maken met hagel, sneeuw, ijzel, regenbuien en een ijskoude wind. Hoe kouder het is en hoe harder het waait, des te kouder voelt het aan. Het verschijnsel gevoelstemperatuur, of windchill, speelt hier mee, omdat het in de wind een stuk kouder aanvoelt dan uit de wind.

Windchill – index:

De onderstaande windchill - index geeft een risicoschatting aan voor het optreden van bevriezingsletsels van de onbedekte huid in relatie tot windsnelheid en luchttemperatuur:

Voorbeeld:

  • Bij windstil weer (0-1 meter per seconde) en een luchttemperatuur van + 10° C voelen we de koude ook als 10° C.
  • Bij krachtige wind (13,4 m / sec) en een luchttemperatuur van 10° C, dan voelt de omgevingstemperatuur als -2° C aan en is er een klein risico voor bevriezing van de blote huid ondanks dat de luchttemperatuur + 10° C is.

In de kuip kan het dus echt koud zijn. Je zit stil en vaak vol in de wind. Maar dankzij speciale zeilkleding met de koudewerende eigenschappen van ski-kleding, blijf je droog en lekker warm. Alleen op het voordek is er een goede kans op een koude douche. Buiswater kan bevriezen en geeft een sprookjesachtig beeld met ijsbloemen die op het dek groeien en ijspegels die aan de zeilen hangen. Schoten worden omhuld met doorzichtige ijskapsels. Je bent immers aan het winterzeilen!

Als je 's winters enkele keren wilt doorzeilen is het te overwegen het groot- en voorzeil er helemaal af te halen en steeds weer aan te slaan wanneer je het water op wilt. Juist de twee vochtigste seizoenen van het jaar doen zo'n aanslag op je zeil dat het dat waard is. Na een winter op de giek, ingepakt in een huik, kan een groenige zweem met zwarte aanslag het gevolg zijn.

Zeilkleding in de winter:

Het plezier dat je aan het zeilen beleeft is mede afhankelijk van het comfort waarmee dat gebeurt. Kou kan de pret aardig bederven. De lage temperatuur weerhoudt veel zeilers ervan om in koudere tijden het water op te zoeken. Iets wat niet nodig is, mits goed gekleed. Veel laagjes houden je warm. Thermo-sokken en thermische onderkleding zijn tegenwoordig overal voor weinig geld te koop. Fleece is een uitstekend alternatief dat weinig vocht opneemt en niet duur is. Maar denk ook eens na over het dragen van een ‘dry-suit’, comfortabel, waterdicht en warm. En als je overboord gaat kom je gemakkelijker aan boord dan met die overgedimensioneerde zeilpakken. Of kies je toch maar een overlevingspak. Kennis van de juiste zeilkleding maakt het mogelijk om de hele winter door comfortabel te zeilen. Het juist toepassen van de gedachte achter zeilkleding, maakt dat je het warm kunt houden.

* Onder de knop 'Techniek Specials/zeilkleding/thermisch ondergoed' op deze website wordt het juist toepassen van de gedachte achter zeilkleding stap voor stap uitgelegd.

Muts en zeilhandschoenen:

De hardnekkige fabel dat je via het hoofd relatief de meeste lichaamswarmte verliest klopt niet. Wetenschappelijk onderzoek (Indiana University School of Medicine) wijst uit dat het hoofd 10 procent lichaamswarmte verliest. Niets bijzonders, aangezien ons hoofd grofweg
7 tot 9 procent van ons lichaamsoppervlak vormt. Doe vooral een muts op zodat je hoofd lekker warm blijft. Onder je zeilhandschoenen kun je het beste dunne thermo-handschoenen dragen. Door Gill zijn speciale neopreen handschoenen ontwikkeld voor diegenen die 's winters graag door willen varen. De geplakte naden en de boord laten geen water binnen en het profiel zorgt voor een goede grip.

Onderkoeling (hypothermie)

Het is niet de bedoeling van deze website om uitgebreid allerlei medische adviezen te geven. Daarvoor zijn terzake deskundige sites en specialisten. Daarom een korte samenvatting.

Koud worden is een keer niet zo erg. Belangrijk is dat de kerntemperatuur (de temperatuur rond de hart, hersenen en longen) maar rond de 37°C blijft. Komt deze onder de 34°C dan kan het lichaam dit niet meer zonder hulp van buitenaf herstellen en komt het lichaam in de gevarenzone. Deze vitale delen, de kern van het lichaam, produceren in een normale situatie zoveel warmte dat het lichaam op zo'n 37 graden Celsius wordt gehouden. Wordt het lichaam blootgesteld aan een koude omgevingstemperatuur, in combinatie met nat weer en veel wind, dan dreigt bij het gebruik van inadequate uitrusting een daling van de lichaamstemperatuur. Bewusteloosheid kan optreden als de kerntemperatuur onder de 30 graden Celsius komt. Als de kerntemperatuur onder de 28° Celsius duikt is er bij een slachtoffer geen pols meer te voelen en is er ademstilstand. Meestal treedt door hartstilstand de dood op.

Man over boord:

Tegen de kou kan je je goed kleden. Maar juist omdat het glad kan zijn op het dek ligt het gevaar op de loer! Hoewel iedereen extra voorzichtig zal zijn in deze omstandigheden, kan een glijpartij op het dek ontaarden in een man overboord situatie. Het water heeft in de winter een temperatuur van enkele graden boven nul. Onderkoeling treedt op het land meestal op bij luchttemperaturen van zo'n +10 graden tot –1 graad onder nul. Het is dan een geleidelijk afkoelingsproces wat veroorzaakt wordt door de genoemde windchill factor. Een zeiler in koud water wordt, doordat water een goede warmtegeleider is, blootgesteld aan een veel sneller afkoelingsproces. Het lichaam koelt in het water nog sneller af dan in de lucht, tot wel 25 keer.

Draag altijd een reddingsvest, het liefst met ingebouwd harnas, en gebruik steevast je reddingslijn. Je moet er niet aan denken, maar wanneer het slachtoffer overboord geslagen is, dan is het zaak de drenkeling zo snel mogelijk weer aan boord te krijgen. Iedere minuut telt. Is het slachtoffer uit het water gehaald, laat dan de kleding aan! Het stilstaande water tussen de huid en de kleding zorgt uiteindelijk voor isolatie. Eventueel kun je het slachtoffer opwarmen met eigen lichaamswarmte. Maar let er wel op dat het slachtoffer niet te snel opwarmt. Een te snelle opwarming geeft veel pijn. Over het algemeen wordt 0,5° tot 1° per uur gerekend. Veel meer is pijnlijk. Warm wrijven heeft ook geen zin. Je bereikt er een tegengesteld effect mee. De bloedsomloop in de huid wordt gestimuleerd. Hierdoor is er weer meer afkoeling mogelijk.

Wat te doen bij onderkoeling?

Het is heel belangrijk dat als je een onderkoeld persoon aan boord hebt, dat deskundige hulp wordt gealarmeerd en dat je al start met de opwarming van het slachtoffer. Vooral goed inpakken met bijvoorbeeld een reddingsdeken. Als het slachtoffer nog een goed bewustzijn heeft, dan mag je het slachtoffer warme drank geven. Maar beslist GEEN alcohol! Alcohol zorgt voor een versnelde afkoeling. Zie dat je zo snel mogelijk de vaste wal weer bereikt. Probeer altijd via de marifoon te communiceren, ook in noodsituaties. Een marifoon kan gepeild worden om een positie te achterhalen. Dit is niet het geval wanneer een mobiele telefoon gebruikt wordt om alarm te slaan. Er zijn altijd reddingsdiensten en deskundigen die je kunnen helpen.  

Overlevingskansen:

Wanneer men bijvoorbeeld de gemiddelde zeewatertemperatuur van circa 16° C 's zomers en 5-6° C 's winters neemt is de kans op onderkoeling bij te water raken reëel. Dit onderstaande schema laat een grove tijdschaal zien van de overlevingskansen van een drenkeling die niet bewusteloos is geraakt en de verhouding tussen de verblijfsduur in uren in het water in relatie tot de watertemperatuur:

watertemperatuur

dry-suit

gekleed

zwemmer

0° C

 30 min

 9 min

3 min

5° C

 3 uur

1 uur

˝ uur

10° C

 9 uur

3 uur

1 uur

15° C

12 uur

5 uur

2 uur

20° C

15 uur

8 uur

4 uur

(bron; ZID)

Opmerking:
Een zekere spreiding van overlevingstijd kan worden veroorzaakt door o.a: dikte onderhuidse vetlaag, lichaamsbouw, gebruik alcohol of medicijnen, kleding, geslacht, windsnelheid, lichamelijke en geestelijke conditie.



Fox Hunting Regatta:

Op zaterdag 4 januari 2003 wordt voor de eerste keer de "Fox Hunting Regatta" winterzeilwedstrijd, georganiseerd op het Sneekermeer. Een zeilwedstrijd waar 12 Foxen aan deelnemen. Voor dit bijzondere winterse evenement waren door de bootverhuurders Het Toppunt uit Sneek, Sailingpoint uit Terherne en Ottenhome uit Heeg boten beschikbaar gesteld.


Prachtige winterwedstrijd:

De "Fox Hunting Regatta" leverde geen nieuw wereldrecord zeilen op, maar wel veel blije gezichten. De Regatta was een feest voor de zeilers, die zich niet lieten kennen door de dreigende sneeuwbuien. Er was gerekend op 1 tot 2 graden boven nul met een mild zonnetje. Wie in de ochtend de deur uitging dacht inderdaad dat het die kant zou opgaan. Er zijn talrijke wolkenvelden en het kwik schommelt rond het vriespunt tot een graadje er onder, Er staat een matige noord tot noordoostenwind (kracht vier). Boosdoener was een wegtrekkende storing naar het Oostzeegebied met daarachter een naar noord tot noordoost draaiende wind. In de hogere luchtlagen werd hele koude lucht aangevoerd boven het Sneekermeer. Gelukkig laten de sneeuwbuien verstek gaan. Toch werd het een zeilfeest. Om te zeilen waren de omstandigheden ook niet zo slecht, alleen veel deelnemers kregen het koud.

Omdat er met gelijkwaardige boten wordt gevaren, komt het aan op de zeilkwaliteiten van de stuurman en zijn bemanning. Witte kopjes sieren de golven van het Sneekermeer als er gestart wordt voor de "Fox Hunting Regatta". Warm aangekleed en met de ijsmutsen op varen de deelnemers met de Fox 22 hun wedstrijdbanen over het Sneekermeer. Er volgen spannende kruisrakken en de mooi uitgezette wedstrijdbaan geeft alle gelegenheid om op het scherpst van de snede te zeilen. Er wordt op het water fanatiek gestreden om de prijzen. Om de inwendige mens te versterken wordt er een korte pauze gehouden op het starteiland van het Sneekermeer, waar het organisatiecomité heeft gezorgd voor warme chocolademelk. Nadat het ‘s ochtends nog nodig was een rif in het zeil te steken, kan ’s middags met vol tuig worden gevaren. Ondanks de kou is het een fantastisch zeildag.

Piet Paulusma:

Na de wedstrijd was er nog een verrassing. Met de Foxen op de achtergrond werd er door Piet Paulusma, voor SBS 6, een tv-opname gemaakt van de weersverwachting voor de komende dagen. Hierdoor is de landelijke tv en de regionale pers aanwezig bij de prijsuitreiking. Al met al was deze "Fox Hunting Regatta" een zeer geslaagd evenement.






De foto’s hieronder geven een sfeerbeeld van de "Fox Hunting Regatta" zoals die is gehouden op het Sneekermeer.